Bất tri tam bách dư niên hậu, Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như !

Nguyễn Du đương viết Truyện Kiều. Ảnh minh họa tư liệu.

Vào năm 1796, Nguyễn Tiên điền tiên sinh đã bỏ tất cả, trở về sống ở chốn cố hương, ngày ngày đi săn để mai danh ẩn tích.

Sinh thời, Nguyễn Du có viết:

Bất tri tam bách dư niên hậu,

                                                            Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như !

Nghĩa là:

Ba trăm năm lẻ về sau,

  Hỏi ai người nhỏ lệ sầu Tố Như

                                                          

Không biết ba trăm năm sau, có còn ai nhớ đến Tố Như (Nguyễn Du) này nữa không.

Chưa cần đến 300 năm sau, thì người ta đã quên Nguyễn Du rồi. Thực vậy, Nguyễn Du ngoài đời thực gầy gò, ốm yếu, bi quan, vào trong tượng ở khu tưởng niệm làng Nghi Xuân thì trở thành một tay lực lượng. Bức tranh vẽ Nguyễn Du tương đối thực lại không nằm trong nước Việt Nam, mà đang nằm trong thư viện quốc gia Singapore.

Trong xã hội Việt Nam hay Đông Á ngày nay, các lực lượng tình báo chồng chéo lẫn nhau và biến cả đất nước thành mạng lưới mật vụ khổng lồ. Chi phí nuôi mạng lưới mật vụ quá lớn, và tất nhiên trong xã hội người yếu thế sẽ tìm đến mê tín dị đoan. Chưa đến 200 năm (1820-2020) người ta đã quên ông rồi. Chúng nhục mạ Nguyễn Du bằng cách tổ chức thắp hương cho ông.

Đạo Nho chính là đạo Chúa. Đạo Chúa không cho phép thắp hương thờ. Chúng ta tìm được điều này trong Xuất Ê-dip tô ký, chương 20, từ câu số 1 đến câu số 6:

Bấy giờ, Ðức Chúa Trời phán mọi lời nầy, rằng:
Ta là Giê-hô-va Ðức Chúa Trời ngươi, đã rút ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, là nhà nô lệ.
Trước mặt ta, ngươi chớ có các thần khác.
Ngươi chớ làm tượng chạm cho mình, cũng chớ làm tượng nào giống những vật trên trời cao kia, hoặc nơi đất thấp nầy, hoặc trong nước dưới đất.
Ngươi chớ quì lạy trước các hình tượng đó, và cũng đừng hầu việc chúng nó; vì ta là Giê-hô-va Ðức Chúa Trời ngươi, tức là Ðức Chúa Trời kỵ tà, hễ ai ghét ta, ta sẽ nhơn tội tổ phụ phạt lại con cháu đến ba bốn đời,
và sẽ làm ơn đến ngàn đời cho những kẻ yêu mến ta và giữ các điều răn ta.

Nguyễn Du không cần ai thờ lạy cả. Nếu ông sống lại và thấy con dân Việt Nam thắp hương ở khu tưởng niệm, chắc là ông hộc máu chết lần nữa.

Lê-vi ký chương 26 câu số 1: “Các ngươi chớ làm những hình tượng; hoặc hình chạm, hoặc hình đúc; chớ dựng trong xứ mình một hòn đá nào có dạng-hình, đặng sấp mình trước mặt hình đó, vì ta là Giê-hô-va, Ðức Chúa Trời của các ngươi.”

Nguyễn Du không muốn người ta thờ lạy mình. Khổng Tử cũng không muốn hậu thế thờ lạy mình. Các bậc Nho gia chỉ thờ Trời và hướng dẫn muôn dân (hối nhân bất quyện) thờ Trời mà thôi. Nền đạo đức tin lành, gắn liền với chủ nghĩa Tư Bản, đang lên ở Việt Nam gần đây. Người dân mong muốn một chủ nghĩa Tư Bản thực thụ, để đất nước có được các chaebols. Còn hơn là nửa nạc nửa mở, những công ty gắn mác quốc gia đều giả sản xuất và lần lượt phá sản. Thà như Hàn Quốc, Nhật Bản, rõ ràng, chính xác, văn hóa tốt làm nền tảng phát triển các chaebols.

Vào những ngày gần đây, bối cảnh kinh tế của đất nước Việt Nam thật ảm đảm. Giả sử các công trình đắp chiếu, người ta thấy mình cô đơn, lạc lõng khi đi giữa phố thành Sài Gòn.

  Thiên niên cự thất thành quan đạo,

                                                Nhất phiến tân thành một cố cung.

                                                                        (Thăng Long I)

                                                Dinh xưa cung cũ còn đâu ?

                                                Mà nay đường trước thành sau khác rồi !

Nguyễn Du có chuyến đi sứ Nhà Thanh vào năm 1813. Nhân lúc đó, ông viết cuốn Bắc hành tạp lục (Tập bút ký trong lúc đi chơi phương Bắc). Trong tác phẩm ấy, Nguyễn Du nói về những cảnh tượng trái ngược: Chốn quan trường, thiết đãi đại sứ các nước, Trung Hoa soạn bày toàn sơn hào hải vị. Hai bên vệ đường, người dân Tàu đói khổ, lầm than.

Nguyễn Du còn biết tự trọng:

“Nghĩ mình thân phận quốc gia,

Quan trên trông xuống, người ta trông vào.”

Bạn Nhất Hùng khen bài luận của tiến sĩ Phạm Cao Dương rất hay. Khởi viết Cuối Thu 1982 nhân Ngày Kỷ Niệm Thi Hào Nguyễn Du tại Quận Cam California, Hoa Kỳ. Sửa chữa và phổ biến Đầu Hè 2019. Cho đến nay, đó vẫn là bài Phân tích truyện Kiều xuất sắc nhất, mà hậu thế chúng tôi khó lòng sánh kịp.

Một ngày nào đó, khi tác giả Tôn Phi về quê, thấy bạn bè cùng trang lứa đã già cả rồi. Lúc ấy, có khi nào, cũng giống Nguyễn Du, mình lại thấy cô đơn tột độ:

Tương thức mỹ nhân khan bão tử,

                                                Đồng du hiệp thiếu tận thành ông.

                                                “Người đẹp buổi xưa đều bế trẻ,

                                                Bạn chơi thuở nhỏ thẩy thành ông !

Sống làm sao để 300 năm sau người ta còn nhớ đến mình. Những câu thơ của Nguyễn Du có thể là một chỉ dẫn cho dân tộc Việt trong thời thiên hạ đại loạn. Nó phần nào giống với lời trong Kinh Thánh Phục truyền luật lệ ký:

Nếu ngươi nghe theo các điều-răn của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi mà ngày nay ta truyền cho ngươi gìn-giữ làm theo, và nếu không lìa-bỏ một lời nào ta truyền cho ngươi ngày nay, mà xây qua bên hữu hoặc bên tả, đặng đi theo hầu-việc các thần khác, thì Đức Giê-hô-va sẽ đặt ngươi ở đằng đầu, chớ chẳng phải đằng đuôi, ngươi sẽ ở trên cao luôn luôn, chớ chẳng hề ở dưới thấp.” (chương 28 câu 14).

Viết tại phòng Net, quận 7, Sài Gòn, ngày 07 tháng 07 năm 2022

Tôn Phi ( Lê Minh Tôn)

Tác giả sách Phân tích Truyện Kiều.

                                                         

Đặt mua sách Phân tích Truyện Kiều của tác giả Tôn Phi

Giá sách in: 400 000 VNĐ. Số tài khoản nhận tiền đặt sách: 142720499- Ngân hàng ACB- Chủ tài khoản: Tôn Phi.

17,86 US$

2 comments

  1. Tôn Phi bác đang hoàn thiện tập sách cuối cùng trong đời.
    Tập truyện có tựa đề.chỉ vàng rơi trong chậu rác.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s